ศยามล ไกยูรวงศ์: ยุบ อ.อ.ป. เพื่ออนาคตผืนป่าประเทศไทย

ผู้เขียน: 
ศยามล ไกยูรวงศ์

องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ (อ.อ.ป.) เป็นหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ ที่ถูกจัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ.2490 เพื่อมีภารกิจสัมปทานทำไม้สักหลังจากที่บริษัททำไม้อังกฤษ และบริษัทต่างประเทศอื่นๆทำไม้สักในประเทศไทยมานานเกือบร้อยปี (พ.ศ.2399 – 2497) และสิ้นสุดอายุสัมปทานทำไม้ในปี พ.ศ.2497 ต่อมา อ.อ.ป.มีภารกิจที่เพิ่มมากขึ้น โดยทำหน้าที่ให้บริการแก่รัฐและประชาชนในการอุตสาหกรรมป่าไม้ ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับอุตสาหกรรมป่าไม้ ตั้งแต่การทำไม้ เก็บหาของป่า แปรรูปไม้ ทำไม้อัด และทำผลิตภัณฑ์หรือประดิษฐ์ วัตถุหรือสิ่งของจากไม้และป่า ปลูกสร้างสวนป่า เพื่อรักษาป่าไม้ วิจัยค้นคว้า และทดลองเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ในด้านอุตสาหกรรมป่าไม้ และการปลูกฝังทัศนคติให้กับประชาชนในการคุ้มครองดูแลรักษาป่า

แต่ในความเป็นจริง อ.อ.ป.มุ่งเน้นการทำไม้ในป่าธรรมชาติ และปลูกสวนป่าเพื่อประกอบธุรกิจเกี่ยวกับอุตสาหกรรมป่าไม้เพื่อเลี้ยงตัวเองให้เติบโต ในอดีตที่รัฐบาลอนุญาตให้สัมปทานทำไม้แก่บริษัทจังหวัดทำไม้ อ.อ.ป.มีหุ้นในบริษัทจังหวัดทำไม้ทุกบริษัทในอัตราส่วนของหุ้นร้อยละ 20 - 46.67 อ.อ.ป. เริ่มปลูกสวนป่าตั้งแต่ปี พ.ศ.2510 ซึ่งเป็นการปลูกตามเงื่อนไขสัมปทานทำไม้ทั่วประเทศ ที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ.2484 มาตรา 58 ทวิ อ.อ.ป.จึงเป็นผู้ได้รับสัมปทานทำไม้รายเกือบทั้งหมดในประเทศไทย และเป็นใหญ่ที่สุดของประเทศ

เมื่อประเทศไทยยกเลิกสัมปทานทำไม้ทั่วประเทศในปี พ.ศ.2532 อ.อ.ป. ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงต่อรายได้ที่ได้รับสัมปทานทำไม้รายใหญ่ของประเทศ ในปี พ.ศ.2536 อ.อ.ป.ขาดทุนทันที 71 ล้านบาท รัฐบาลต้องดูแล อ.อ.ป. ให้อยู่รอด ด้วยการหาประโยชน์จากสวนป่าในทุกโครงการดังนี้ สวนป่าที่ อ.อ.ป.ปลูกโดยใช้งบประมาณของตนเอง (โครงการที่ 1) สวนป่าที่ปลูกตามเงื่อนไขสัมปทานทำไม้ของ อ.อ.ป. (โครงการ 2) สวนป่าที่ปลูกตามเงื่อนไขสัมปทานทำไม้ของบริษัทจังหวัดทำไม้ (โครงการ 3) สวนป่าที่บริษัทจังหวัดทำไม้ ปลูกตามเงื่อนไขสัมปทานทำไม้ และอ.อ.ป. รับมอบจากกรมป่าไม้มาดูแลใช้ประโยชน์ (โครงการ 4) และสวนป่าที่ปลูกโดยงบประมาณของกรมป่าไม้ซึ่งส่งมอบให้ อ.อ.ป.ดูแลใช้ประโยชน์ (โครงการ 5 ) โดยสรุป จำนวนสวนป่าในความดูแลและใช้ประโยชน์ของ อ.อ.ป.มีทั้งหมด 1,118,374.935 ไร่ ในพื้นที่ 124 สวนป่า

ตั้งแต่ปี พ.ศ.2536 ที่ อ.อ.ป. ขาดทุน บทบาทภารกิจของ อ.อ.ป เปลี่ยนไปมามุ่งเน้นการหารายได้ในการทำไม้จากสวนป่า การทำอุตสาหกรรมเยื่อกระดาษ การทำธุรกิจท่องเที่ยวในพื้นที่ป่า ซึ่งสร้างปัญหาความขัดแย้งกับประชาชนในพื้นที่ และไม่ประสบผลสำเร็จในการทำธุรกิจดังกล่าว ดังเช่น โครงการทำไม้สนที่บ้านวัดจันทร์ อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ โครงการจัดตั้งโรงงานอุตสาหกรรมเยื่อกระดาษที่อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ โครงการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่สวนป่าเขากระยาง จังหวัดพิษณุโลก สวนป่าทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี สวนป่าคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ เป็นต้น

ศูนย์ฝึกอบรมวนศาสตร์ชุมชนแห่งภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมกับประชาชนในท้องถิ่น ศึกษาในพื้นที่สวนป่าทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี สวนป่าห้วยน้ำขาว จังหวัดกระบี่ และสวนป่าสังขะ จังหวัดสุรินทร์ ผลการศึกษาพบว่า การปลูกป่าตามเงื่อนไขสัมปทานไม่บรรลุเจตนารมณ์ในการฟื้นฟูระบบนิเวศน์และความสมบูรณ์ของป่าให้กลับคืนมาหลังจากสัมปทานทำไม้

จากสถิติพื้นที่ป่าไม้ที่จัดทำโดยกรมป่าไม้ ระบุว่าในปี พ.ศ.2504 ประเทศไทยมีพื้นที่ป่าไม้เหลืออยู่ 171.02 ล้านไร่ หรือร้อยละ 53.33 ของพื้นที่ประเทศ และในปี พ.ศ.2547 พื้นที่ป่าไม้ลดลงเหลือ 104.74 ล้านไร่ หรือร้อยละ 32.66 ของพื้นที่ประเทศ จำนวนพื้นที่ป่าที่เหลือได้รวมเอาพื้นที่สวนป่าในการดูแลของ อ.อ.ป. จำนวน 1,118,374.935 ไร่ ดังนั้นการทำไม้จากสวนป่าที่กำลังดำเนินการอยู่ จะทำให้พื้นที่ป่าของประเทศไทยลดลงจากเดิม และ อ.อ.ป.ก็ไม่สามารถทำหน้าที่ปลูกฝังทัศนคติให้ประชาชนดูแลรักษาป่า เพราะในสายตาของประชาชนในท้องถิ่นมองว่า อ.อ.ป.คือผู้ที่ทำลายป่าไม้

นอกจากนี้ จากรายงานของกรมทรัพยากรธรณี พบว่า สวนป่าที่ตั้งอยู่ในพื้นที่เสี่ยงภัย ดินถล่มและน้ำป่าไหลหลาก มีจำนวน 46 สวนป่า ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในภาคเหนือตอนบนและภาคเหนือตอนล่าง บริเวณดังกล่าวได้มีการตัดไม้สักออกจากสวนป่าเพื่อจำหน่าย และจะทำให้เกิดความรุนแรงของดินถล่มและน้ำป่าไหลหลากเพิ่มมากขึ้นอย่างแน่นอน

ยิ่งไปกว่านั้น อ.อ.ป. ได้ดำเนินการนำสวนป่าที่ปลูกตามเงื่อนไขสัมปทานทำไม้ไปขึ้นทะเบียนสวนป่าโดยเป็นผู้มีสิทธิใช้ประโยชน์ที่ดินตามกฎหมาย ตาม พระราชบัญญัติสวนป่า พ.ศ.2535 มาตรา 5 ซึ่งบัญญัติไว้ว่า “ผู้มีกรรมสิทธิ์ สิทธิครอบครอง หรือผู้มีสิทธิใช้ประโยชน์ที่ดินตามมาตรา 4 ประสงค์จะใช้ที่ดินนั้นทำสวนป่าเพื่อการค้า ให้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนต่อนายทะเบียนตามระเบียบที่อธิบดีกำหนด......”

สวนป่าที่ปลูกตามเงื่อนไขสัมปทานทำไม้คือสมบัติของแผ่นดิน ที่ควรจะมีการฟื้นฟูคืนความอุดมสมบูรณ์ให้เป็นป่าธรรมชาติต่อไป ก็จะกลายเป็นป่าของ อ.อ.ป.ในการหารายได้ต่อไป อนาคตป่าไม้ไทยควรอยู่ในการดูแลของ อ.อ.ป. หรือไม่ สังคมไทยควรพิจารณาจากบทบาทภารกิจของ อ.อ.ป.ที่ผ่านมา

ด้วยเหตุนี้ ชุมชนในพื้นที่สวนป่าจึงมีข้อเสนอ ให้พื้นที่ป่าสมบูรณ์ให้ชุมชนดูแลรักษาเป็นป่าชุมชน พื้นที่ที่มีความหลากหลายของสัตว์ป่าและอุดมสมบูรณ์ควรผนวกไว้ในป่าอนุรักษ์ ตามสภาพของแต่ละพื้นที่ พื้นที่ที่ชุมชนไม่สามารถดูแลรักษาได้ให้กรมป่าไม้เข้ามาฟื้นฟูป่าธรรมชาติ พื้นที่ที่มีความขัดแย้งเกี่ยวกับการทำสวนป่าทับที่ดินทำกินของชุมชน ให้มีการจัดการที่ดินและพื้นที่ป่าชุมชนโดยชุมชนในพื้นที่นั้น และกรมป่าไม้ร่วมดูแลรักษาป่า

หากดูจากสภาพพื้นที่ป่าของประเทศไทยซึ่งนับวันมีจำนวนลดลงตามลำดับ จากการไม่เปลี่ยนแนวคิดการจัดการป่าไม้ร่วมกันระหว่างรัฐกับประชาชนและชุมชน และไม่มีการบังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพ แล้วนั้น การทำให้ อ.อ.ป.ยังมีบทบาทการทำไม้จากสวนป่าต่อไป จะเป็นปัจจัยเร่งให้พื้นที่ป่าของประเทศไทยลดลง เนื่องจากการดำเนินงานของ อ.อ.ป.เปลี่ยนจากการฟื้นฟูป่าธรรมชาติ และการทำสวนป่าที่แปลงสภาพเป็นรูปแบบขององค์กรธุรกิจในการหารายได้ให้องค์กร การให้พื้นที่ป่าซึ่งเป็นสมบัติของแผ่นดินไปเป็นทรัพย์สินของ อ.อ.ป.ในการหารายได้ จึงมีความเสี่ยงอย่างยิ่งที่จะทำให้พื้นที่ป่าของไทยลดลงหนักยิ่งกว่าเดิม

การที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติขอคืนป่า 9 แสนไร่จากกรมป่าไม้ ซึ่งเป็นวิธีการที่ควรทำมานานแล้ว และควรเร่งจัดการสวนป่าที่อยู่ในการดูแลของ อ.อ.ป.ทั้งหมด เพื่อจัดการความขัดแย้งระหว่างรัฐกับประชาชน และพื้นที่สวนป่าที่จะแปลงสภาพไปทำธุรกิจ เพราะฉะนั้น บทบาทของ อ.อ.ป.จึงไม่มีความจำเป็นต่อไปในประเทศไทย สำหรับเจ้าหน้าที่และลูกจ้างของ อ.อ.ป. รัฐบาลควรดูแลให้หลักประกันแก่พวกเขาในการมีงานทำที่ถาวรต่อไป รัฐวิสาหกิจใดที่บทบาทเปลี่ยนไปจากเดิม รัฐบาลควรหาญกล้าที่จะยุบเพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหาของประเทศ

หากรัฐต้องการทำสวนป่าที่ได้ใช้ประโยชน์จากไม้แล้วนั้น กรมป่าไม้ควรร่วมกับชุมชนให้เป็นบทบาทหลักในการดำเนินการ เพื่อนำไปสู่เจตนารมณ์ของการฟื้นฟูป่า และการได้ประโยชน์จากป่าและของป่า โดยมีการกำกับดูแลจากภาครัฐและชุมชนร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ ป่าไม้ไทยจึงจะมีอนาคตในวันข้างหน้าเพื่อลูกหลานต่อไป

คาร์บอนฟุตพริ้นท์และฉลากคาร์บอนผลิตภัณฑ์ข้าว

ผู้เขียน: 
ดร.รัตนาวรรณ มั่งคั่ง
รศ.ดร.แชบเบียร์ กีวาลา
รศ.ดร.งามทิพย์ ภู่วโรดม
รศ.ดร.สิรินทรเทพ เต้าประยูร
พิมพ์เมื่อ: 
ม.ค. 2553
พิมพ์โดย: 
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

หนังสือ คาร์บอนฟุตพริ้นท์และฉลากคาร์บอนผลิตภัณฑ์ข้าว จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับหลักการของคาร์บอนฟุตพริ้นท์ วิธีการวิเคาระห์ และการจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ข้าว รวมทั้งการเตรียมความพร้อมสำหรับการดำเนินการติดฉลากคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ โดยเนื้อหาของหนังสือนี้รวบรวมจากประสบการณ์เชิงปฏิบัติในการศึกษาวิเคราะห์คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ข้าว ภายใต้การดำเนินโครงการวิจัย เรื่อง  การวิเคราะห์และจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ข้าว สำหรับการติดฉลากคาร์บอนเพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ ในการบรรเทาภาวะโลกร้อน ซึ่งได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่าย 3 สวัสดิภาพสาธารณะ ตลอดจนความร่วมมือเป็นอย่างดีจากบริษัทโครงการสาธิต 2 บริษัท คือ บริษัทเพรซิเดนท์ไรซ์โปรดักส์ จำกัด (มหาชน) และ บริษัทบางซื่อโรงสีไฟเจียเม้ง จำกัด

 

 

        คณะผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าคู่มือนี้จะมีส่วนช่วยในการพัฒนาองค์ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีการวิเคราะห์และจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ข้าว เพื่อกระตุ้นในภาคอุตสาหกรรมวิเคราะห์ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยตลอดห่วงโซ่อุปทาน รวมทั้งจำแนกแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขเพื่อลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก อันนำไปสู่การลดต้นทุนการผลิตโดยเฉพาะด้านพลังงาน ตลอดจนเป็นการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการไทยในการเตรียมความพร้อมพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากคาร์บอน อันเป็นการสร้างความสามารถในการตอบสนองต่อความต้องการของตลาดและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันเพื่อให้ประเทศไทยรักษาสภาวะการเป็นผู้นำการส่งออกและผู้นำการผลิตข้าวของโลกได้ต่อไป รวมทั้งเป็นการแสดงการมีส่วนร่วมในความพยายามบรรเทาปัญหาภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

 

สารบัญ

บทที่ 1 คาร์บอนฟุตพริ้นท์กับปัญหาภาวะโลกร้อน

บทที่ 2 การปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผลิตภัณฑ์ข้าว

บทที่ 3 หลักการและวิธีการวิเคราะห์คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์

บทที่ 4 การวิเคราะห์คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ข้าวสารหอมมะลิ

บทที่ 5 การวิเคราะห์คาร์บอนฟุตพริ้นท์ผลิตภัณฑ์เส้นหมี่แห้งและเส้นก๋วยเตี๋ยวแห้ง

บทที่ 6 ประเด็นปัญหาเชิงปฏิบัติในการวิเคราะห์คาร์บอนฟุตพริ้นท์

บทที่ 7 ฉลากคาร์บอนและกระบวนการดำเนินการขอรับรองติดฉลาก

บีที่ 8 แนวทางการเตรียมความพร้อมเรื่องคาร์บอนฟุตพริ้นท์และฉลากคาร์บอน

                                                                                               

พิมพ์ครั้งที่ 1 : มกราคม 2553

จำนวน : 400 เล่

ไฟล์สิ่งพิมพ์: 
ไฟล์สิ่งพิมพ์: 

ไฟป่ารุนแรงเพิ่ม 3 เท่าเพราะโลกร้อน

ผู้เขียน: 
แบมบี bambi_eyes1870@yahoo.com

รายงานข่าวจากออสเตรเลียโดยกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมโลกว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) หรือภาวะโลกร้อน ทำให้อันตรายจากไฟป่าทวีความรุนแรงขึ้นเป็น 3 เท่า

กลุ่ม กรีนพีซออกมาเตือนว่า เนื่องจากยังไม่มีการเซ็นสัญญาความร่วมมือกันในการช่วยลดภาวะโลกร้อนต่อจาก พิธีสารเกียวโต เมื่อครั้งการประชุมที่กรุงโคเปนเฮเกน เมื่อปลายปี 2552 ที่ ผ่านมา ซึ่งหมายความว่าโลกเราจะยังไม่มีการเคลื่อนไหวอย่างเป็นรูปธรรมในการแก้ไข ปัญหาดังกล่าว โดยทางกลุ่มกรีนพีซคาดว่าหากยังคงเป็นเช่นนี้ ไฟป่าในออสเตรเลียที่ตอนนี้เกิดขึ้นบ่อยครั้งขึ้นจะทวีความรุนแรงขึ้นอีกถึง 3 เท่า ภายในปี 2593

โศกนาฏกรรมจากไฟป่าในออสเตรเลียครั้งล่าสุดเมื่อปีที่ผ่านมา เรียกว่า “วันเสาร์สีดำ” คร่าชีวิตชาวเมืองเมลเบิร์นไป 173 คน เหตุการณ์ไฟไหม้ป่าครั้งมโหฬารแบบนี้ อาจจะเกิดขึ้น 3 ปี 1 ครั้ง แทนที่จะเป็น 33 ปีครั้งอย่างที่เคยเป็นมาในอดีต

“ไม่เพียงในเมลเบิร์นเท่านั้น แต่ความร้ายแรงของไฟป่าขนาดใหญ่อาจเกิดขึ้นได้ในซิดนีย์ แอดิเลด และแคนเบอร์รา” กรีนพีซรายงานเอาไว้ในผลวิจัยชื่อ Future Risk

กรี นพีซยังแถลงอีกว่า หากผู้นำโลกได้มีการเซ็นสัญญาที่ผูกมัดทางกฎหมาย หรือมีพิธีสารตัวใหม่ที่มีบทลงโทษเรื่องการลดการปล่อยก๊าซเสียออกสู่สิ่งแวด ล้อม ก็อาจจะพอช่วยบรรเทาความเสี่ยงของไฟป่าลงเหลือรุนแรงขึ้นเพียง 2 เท่าก็ได้

“การที่เราไม่ทำอะไรกันเลยก็แสดงว่า พวกเรากำลังจะเอาชีวิตและทรัพย์สินของเราเองไปแขวนไว้บนความเสี่ยง” ลินดา เซลวีย์ ซีอีโอของกรีนพีซ กล่าว

ปัจจุบันอุณหภูมิในออสเตรเลียเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ย 0.9 องศาเซลเซียส นับจากทศวรรษ 1950 จึงไม่แปลกที่เมืองจิงโจ้จะเผชิญกับสภาพอากาศที่ร้อนจัดที่สุดในรอบหลายปีเมื่อเร็วๆ นี้

โศกนาฏกรรม วันเสาร์สีดำ เมื่อวันที่ 7 ก.พ. ปีที่แล้ว นับเป็นความสูญเสียทางธรรมชาติครั้งรุนแรงที่สุดของออสเตรเลียยุคใหม่ ความเสียหายนั้นเทียบได้กับระเบิดปรมาณูที่ฮิโรชิมาในสงครามโลกครั้งที่ 2 ถึง 1,500 ลูกทีเดียว

เอลนินโญ : แล้งนี้อาจร้าย...แต่รับมือได้

ผู้เขียน: 
กาญจนา เตชาวัฒนากูล

ปีนี้มีการคาดการณ์ว่า ประเทศไทยจะต้องเผชิญกับปรากฏการณ์ “เอลนินโญ” ระดับรุนแรงในรอบทศวรรษ

โดยจะทำให้เกิดภัยแล้งและร้อนจัด ซึ่งหลายพื้นที่อาจมีอุณหภูมิสูงเกิน 40 องศาเซลเซียส โดยเฉพาะในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลางและภาคเหนือตอนล่าง

พอ รู้ข่าวแบบนี้ ก็ทำให้หลายคนเริ่มหวั่นวิตก เกษตรกรก็กังวลถึงความเสียหายต่อพืชผลไร่นา โดยเฉพาะคนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่อาจได้รับผลกระทบรุนแรงว่าจะผ่านฤดูร้อน แล้งนี้ไปยังไงดี อย่างไรก็ตาม แม้จะไม่สามารถหยุดการเกิดเอลนินโญได้ แต่ถ้าเราเข้าใจถึงปรากฏการณ์และเตรียมตัวหาวิธีรับมือ ก็จะช่วยลดความรุนแรงและความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้

ผลกระทบเอลนินโญ : ไฟป่าร้อนจัดแล้งหนัก
ดร.อานนท์ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา ผู้อำนวยการศูนย์จัดการความรู้ด้านการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับผลกระทบที่อาจเกิดจากปรากฏการณ์เอลนินโญ “โดย ปกติ ในฤดูแล้ง ปริมาณน้ำก็จะน้อยเป็นปกติ แต่สิ่งที่เอลนินโญจะทำให้ปัญหารุนแรงมากขึ้นคือ ทำให้เกิดการเสียน้ำมากขึ้นและการเกิดไฟป่า ซึ่งในการจัดการปัญหาเรื่องไฟป่านั้น อาจจะไม่ได้หมายความว่าเราจะต้องไปห้ามไม่ให้เกษตรกรเผาป่าเพื่อการเกษตร เพราะเรามีข้อมูลว่า การใช้ไฟยังจำเป็นสำหรับการเกษตรบางรูปแบบ เช่น เกษตรพื้นที่สูง ซึ่งเขาไม่มีวิธีอื่นที่จะจัดการกับที่ดิน ก็ยังต้องจำเป็นอาศัยวิธีนี้อยู่ แต่ในพื้นที่อื่นๆ เราสามารถลดได้ จากข้อมูลพื้นที่ในภาคเหนือที่จำเป็นจริงๆ ในการต้องใช้วิธีนี้อาจมีเพียง 1/3 ของ ทั้งหมด เราก็อาจจะต้องพยายามให้เขาปรับไปใช้วิธีอื่น หรือต้องเพิ่มการเฝ้าระวังมากขึ้น เพราะบางครั้งไฟป่าเกิดจากการเผาแล้วไม่ใส่ใจ ปล่อยให้มันลุกลาม”

เรื่องของอุณหภูมิในฤดูร้อน ก็ดูจะเป็นประเด็นที่หลายคนให้ความสำคัญ ซึ่ง ดร.อานนท์อธิบายว่า “เรื่อง อุณหภูมิที่จริงเป็นเรื่องค่อนข้างคาดเดายาก เพราะมีปัจจัยอื่นๆ เช่น หมอกควัน หรือไอน้ำในอากาศ ก็มีส่วนทำให้อุณหภูมิเปลี่ยนแปลงไป แต่โดยรวมแล้ว แนวโน้มอุณหภูมิในฤดูร้อนปีนี้จะสูงกว่าอุณหภูมิเฉลี่ยในฤดูร้อนของปีที่ ผ่านๆ มา จากที่อยู่ประมาณ 30 ปลายๆ ก็อาจทำให้อุณหภูมิสูงถึง 4042 องศาเซลเซียสในบางพื้นที่ รวมทั้งกรุงเทพมหานครน่าจะเกิน 40 องศาเซลเซียส โดยช่วงที่ร้อนที่สุดจะอยู่ระหว่างเดือนมี.ค.ไปจนถึงเม.ย. และคาดว่าวันที่ร้อนที่สุด คือ วันที่ 22 เม.ย.”

แต่สิ่งที่ ดร.อานนท์ บอกว่าน่ากังวลมากที่สุด ไม่ใช่เรื่องของอุณหภูมิที่สูงขึ้น “เรื่อง น้ำขาดแคลนสำคัญมากกว่าเรื่องร้อน เพราะปีนี้แนวโน้มของฝนจะมีน้อยกว่าปกติ ยกเว้นว่าเราจะโชคดีเจอพายุเข้าหลายลูก ซึ่งก็คงเป็นไปได้ยาก ส่วนเรื่องพื้นที่ไหนจะได้รับผลกระทบมากที่สุดนั้น โดยทฤษฎีพื้นที่ที่อยู่ห่างไกลจากทะเลหรือแม่น้ำใหญ่มากเท่าไหร่ ก็จะได้รับผลกระทบมากขึ้นเท่านั้น เพราะฉะนั้นพื้นที่ในเขตภาคอีสาน ภาคกลางและภาคเหนือตอนล่าง ก็จะได้รับผลกระทบมาก”

แล้งร้ายแต่รับมือได้ ถ้าเตรียมตัวดี
แม้ผลกระทบที่คาดไว้อาจจะดูรุนแรง แต่ดร.อานนท์ ชี้ให้เห็นว่า เราสามารถลดความรุนแรงได้หากมีการเตรียมตัวที่ดี “เอลนินโญปีนี้ใหญ่มาก แม้จะไม่เท่ากับปี 2541 ซึ่งจัดเป็นเอลนินโญครั้งร้ายแรงที่สุดของเรา ในปีนั้นรัฐบาลต้องชดเชยมูลค่าความเสียหายทางเกษตรกรรมเป็นมูลค่าถึง 1,500 ล้านบาท แต่สิ่งที่ผมคิดว่าน่าสนใจกว่าก็คือ ในปี 2548 ซึ่งเกิดเอลนินโญเหมือนกัน แต่ไม่ใหญ่ กลับมีมูลค่าความเสียหายที่ต้องชดเชยสูงถึง 7,500 ล้านบาท ในขณะที่ปี 2550 เกิดเอลนินโญใหญ่กว่าปี 2548 อีก แต่มูลค่าความเสียหายอยู่ที่ 500 กว่า ล้านเท่านั้น แสดงให้เห็นว่า บางครั้งความเสียหายที่เกิดขึ้นไม่ได้มาจากปริมาณฝนน้อยอย่างเดียว แต่มาจากความไม่พร้อม ดังนั้นถึงแม้จะมีปริมาณฝนน้อย แต่ถ้าเรามีการตั้งรับที่ดี ความเสียหายที่เกิดขึ้นมันก็น้อยลง”

ใน เรื่องของการเตรียมตัวรับมือกับภาวะภัยแล้งนั้น ดร.อานนท์ชี้แนะว่าเป็นเรื่องที่ต้องทำทั้งในระดับนโยบายของรัฐบาลและระดับ ประชาชน ซึ่งในส่วนของภาครัฐเอง ตอนนี้ได้มีการวางแผนและเตรียมความพร้อมรับมือกับภาวะภัยแล้งอยู่แล้วในหลาย หน่วยงาน โดยเฉพาะหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับภาคการเกษตร แต่กระนั้น ในระดับการปฏิบัติงานจริง จะให้ได้ผลมากที่สุด ก็ต้องได้รับความร่วมมือจากประชาชนทั่วไปและเกษตรกรด้วย

ภาครัฐบาล
ในภาครัฐบาล โดยเฉพาะกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีแนวทางในการเตรียมตัวรับภัยแล้ง แบ่งได้เป็น 3 ระยะ คือ ก่อนเกิดภัย เตรียมความพร้อมหน่วยงาน กำหนดเป้าหมายเพาะปลูกพืชช่วงแล้ง วางแผนจัดสรรน้ำ เตรียมแผนปฏิบัติการฝนหลวง เตรียมพร้อมเครื่องสูบน้ำ และรถบรรทุกน้ำ ในขณะเกิดภัย ต้องติดตามสภาวะอากาศ สถานการณ์น้ำ ปฏิบัติการฝนหลวง ปรับแผนจัดสรรน้ำ สนับสนุนปัจจัยการผลิต ประเมินและสำรวจความเสียหายเพื่อให้ความช่วยเหลือ และหลังเกิดภัย ให้การช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อน และฟื้นฟูอาชีพ

ภาคประชาชน
การประหยัดน้ำเป็นเรื่องสำคัญที่เราสามารถทำกันได้ง่ายๆ ทุกคน ทั้งที่บ้านและที่ทำงาน ตลอดจนสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ

ไม่ ควรเปิดน้ำทิ้งไว้ขณะทำกิจกรรมใดๆ เช่น ระหว่างล้างหน้า แปรงฟัน แต่ควรเปิดเฉพาะช่วงที่จำเป็นต้องใช้เท่านั้น อาจเปลี่ยนจากการอาบน้ำฝักบัว มารองใส่ถังแล้วตักอาบแทน เป็นต้น

กรณีซัก ผ้าไม่ควรเทน้ำทิ้งโดยเปล่าประโยชน์ แต่ให้นำไปรดน้ำต้นไม้แทน และการรดน้ำต้นไม้ควรรดในช่วงเวลาที่เหมาะสม คือเช้าและเย็น ซึ่งเป็นช่วงที่ต้นไม้สามารถกักเก็บน้ำไว้ได้มากที่สุด หากรดน้ำต้นไม้ในช่วงแดดจัด ต้นไม้จะไม่สามารถกักน้ำไว้ได้ทัน เพราะอากาศร้อนทำให้น้ำระเหยไปกับอากาศมากกว่า ควรใช้สปริงเกอร์ฝักบัวรดน้ำต้นไม้หรือล้างรถแทนการใช้สายยาง เนื่องจากจะช่วยประหยัดน้ำได้มากกว่าปกติถึง 4 เท่า

อุปกรณ์ ต่างๆ ภายในบ้านควรใช้รูปแบบที่ช่วยประหยัดน้ำ เช่น การติดตั้งอุปกรณ์เติมอากาศที่หัวก๊อกของชักโครก ฝักบัว ก๊อกน้ำ และหัวฉีดน้ำ เพียงเท่านี้จะช่วยให้ลดปริมาณการไหลของน้ำได้

สำหรับ เกษตรกร ควรหันมาปลูกพืชที่มีอายุสั้น และใช้น้ำในการเพาะปลูกน้อย เช่น ถั่วเหลือง ถั่วลิสง ข้าวโพดหวาน ข้าวโพดสำหรับเลี้ยงสัตว์ ข้าวโพดฝักอ่อน ถั่วเขียว ทานตะวัน ต้นหอม กระเทียม ฯลฯ

รู้ตัวแต่เนิ่นๆ เตรียมตั้งรับ สงครามน้ำจะไม่เกิด หรืออาจจะเกิดน้อยลง

รู้จักเอลนินโญ
เอ ลนินโญ เป็นปรากฏการณ์ที่ลมสินค้า ซึ่งเป็นลมที่พัดจากทางตะวันออกเฉียงเหนือ และตะวันออกเฉียงใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิกมีกำลังอ่อนลง ทำให้ไม่สามารถรักษาระดับน้ำทะเลในส่วนของแปซิฟิกตะวันตกซึ่งปกติจะสูงกว่า ฝั่งตะวันออกได้ ทำให้กระแสน้ำอุ่นในมหาสมุทรย้อนมาทางตะวันออก

แอ่ง น้ำอุ่นซึ่งเปรียบได้กับน้ำร้อนในกระทะใบใหญ่ ซึ่งเคยอยู่ชิดขอบตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิก จึงเคลื่อนไปทางทิศตะวันออก การลอยตัวของน้ำเย็นจากก้นทะเลจึงมีน้อย มีผลทำให้น้ำด้านแปซิฟิกตะวันออกอุ่นขึ้น น้ำทะเลยิ่งร้อนขึ้น ลมสินค้าก็ยิ่งอ่อนกำลังลง และเมื่อลมสินค้าอ่อนกำลังลงก็ยิ่งทำให้น้ำทะเลร้อนขึ้น โดยผลกระทบจากเอลนินโญมักทำให้ปริมาณฝนลดน้อยลง เกิดความแห้งแล้ง ไฟป่ารุนแรงและอุณหภูมิสูงขึ้น

โอกาสที่มาบตาพุด

ผู้เขียน: 
ภาสกร พุทธิชีวิน

โครงการอีสเทิร์นซีบอร์ด ทำให้ชีวิตของคนระยองไม่เหมือนเดิมอีกต่อไปครับ...ผมคิดว่าอย่างนั้น

ที่ ผมพูดไว้อย่างนั้นก็เพราะว่าในโครงการนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จ.ระยอง อันเป็นที่ตั้งของโครงการ ประกอบไปด้วย โรงแยกก๊าซ โรงไฟฟ้าถ่านหิน โรงกลั่นน้ำมัน โรงงานปิโตรเคมี โรงงานพลาสติก ปุ๋ย ซึ่งทุกอย่างทุกชนิดต่างผลิตขยะมีพิษเบ็ดเสร็จ ครบถ้วน

นัก เศรษฐศาสตร์มองการเจริญเติบโตของโครงการด้วยความพึงพอใจ ที่โครงการนี้สามารถชำระหนี้ให้กับประเทศได้ ส่งผลให้กระแสเงินไหลเข้าสู่ประเทศเป็นจำนวนมากจากการส่งออก รัฐบาลหลายรัฐบาลที่ผ่านมาอาจจะดีใจกับตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมของจ.ระยอง อันเป็นที่ตั้งของโครงการ เพราะทำให้ระยองกลายเป็นจังหวัดที่มีผลิตภัณฑ์มวลรวมสูงที่สุดในประเทศแบบ ผิดหูผิดตา

แต่ ผมกลับมีคำถามว่า เม็ดเงินที่เป็นกำไรนั้นตกสู่ชาวบ้านใน จ.ระยอง กี่บาท ผมเดาแบบเอาตัวเองเป็นที่ตั้ง และคิดแบบชาวบ้านคนหนึ่ง จึงเชื่อว่ามันเป็นเงินไม่เท่าไหร่หรอกครับ ในขณะที่ตัวเงินจริงๆ กลับไปตกอยู่ในมือของกลุ่มทุนข้ามชาติที่ร่วมทุนกับทุนในประเทศต่างหาก

เมื่อ เป็นเช่นนั้น ผมขอเปิดกระดานคุยกันตรงๆ ว่า พวกเรายังจะควรดีใจกันอยู่หรือไม่ ถ้าเรารู้แล้วว่าเม็ดเงินที่กลุ่มทุนได้จากโครงการนั้นแลกมาด้วยอะไร เพราะด้วยคุณภาพอากาศที่ปนเปื้อนมากมาย จนไม่รู้ว่าสารอะไรเป็นสารอะไรบ้างที่คนมาบตาพุดและชาว ระยองต้องสูดดมเข้าไปในแต่ละวัน

ไม่ น่าแปลกใจเลยครับ ที่ชาวระยองซึ่งตั้งรกรากใกล้กับนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดกำลังมีอัตราการเป็น มะเร็งสูงกว่าประชากรในจังหวัดอื่นๆ ถึง 3 เท่า ว่ากันว่าน้ำฝนจากผลการวิจัยของหลายหน่วยงานมีสภาพความเป็นกรดสูง จนใช้บริโภคไม่ได้

นั่น ทำให้ภาคการเกษตรที่ยังต้องพึ่งพาน้ำฝนอยู่มีผลกระทบตามไปด้วย ในขณะที่น้ำทะเล น้ำบาดาล น้ำผิวดิน ก็กำลังปนเปื้อนสารพิษต่างๆ จนเกินมาตรฐาน

อย่าง ไรก็ตาม การขับเคลื่อนของภาคประชาชนในจ.ระยอง เพื่อต้องการให้นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดเป็นเขตควบคุมมลพิษ ทำได้อย่างน่าชมเชยครับ พวกเขาประสบความสำเร็จจากการต่อสู้ที่มีมานับ 10 ปี เมื่อปีที่ผ่านมา ด้วยคำสั่งของศาลปกครองที่สั่งให้มาบตาพุดเป็นเขตควบคุมมลพิษ

สังเกตนะครับ ชัยชนะครั้งนี้มิได้มาจากนโยบายของรัฐบาลใดเลย

แต่ จะอย่างไรก็ตาม ถึงจะประกาศเป็นเขตควบคุมมลพิษ ก็มิได้หมายความว่ามลพิษของมาบตาพุดจะลดลง เพราะวันนี้สารพัดโรงงาน สารพัดสารพิษ ผสมปนเปกันไปไกลแล้ว จนทำให้นักวิชาการออกมาบอกว่า มลพิษที่มาบตาพุดนับเป็นความหลากหลายและซับซ้อนมากที่สุดในโลก ปัญหามาบตาพุดจึงเกิดจากความผิดพลาดของรัฐบาลทุกรัฐบาล เพราะทุกรัฐบาลมุ่งเน้นการเติบโตทางเศรษฐกิจจนหลงลืมมิติของ สิ่งแวดล้อมซึ่งเกี่ยวกับคนส่วนใหญ่

ล่าสุด ศาลปกครองมีคำสั่งระงับ 76 โครงการ มูลค่าประมาณ 4 แสนล้านบาท ในอุตสาหกรรมมาบตาพุด

มีหลายโครงการที่อุทธรณ์ แล้วได้รับการผ่อนปรน

มีหลายโครงการ ยังไม่ได้รับการผ่อนปรน

มีคำถามตามมาว่า แล้วปัญหานิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดจะลงเอยอย่างไร

ผม เชื่อลึกๆ ว่า ไม่ว่าจะลงเอยอย่างไร จากนี้ไปการลงทุนที่หวังผลกำไรเพียงอย่างเดียว โดยมิได้คำนึงถึงคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อมของคนในชุมชนจะยากลำบากมากขึ้น และได้รับการต่อต้านเพื่อไม่ให้มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

นัก ธุรกิจอาจจะมองว่า การลงทุนในเทคโนโลยีที่ซับซ้อนเพื่อเอ็นดูโลกใบนี้มากขึ้นนั้นยากต่อการลง ทุน ตัวเลขและกำไรที่ได้ก็อาจจะไม่จูงใจให้ใครมาลงทุนได้ แต่ในความคิดของผมกลับมองว่า ปัญหาที่มาบตาพุดคือ โอกาส ครับ

ธุรกิจ ไปได้ต้องก้าวเดินไปพร้อมกับคุณภาพชีวิตของมวลมนุษย์ มันอาจจะมีราคาแพง อย่างเช่นที่ผมเคยเล่าว่า บารัก โอบามา จะทำโครงการถ่านหินสะอาดเพื่อป้อนโรงไฟฟ้า ซึ่งจะต้องใช้เงินถึง 1.5 แสนล้านเหรียญ แต่สหรัฐอเมริกาก็กำลังเดินหน้าโครงการนี้

ตอน นี้เราต้องทบทวนกันให้ดีว่า โอกาสของประเทศจากเหตุการณ์นี้อยู่ตรงไหน และเมื่อไหร่ที่เราค้นพบว่า จริงๆ แล้วธุรกิจกับสิ่งแวดล้อมและชีวิตของคนนั้นไปด้วยกันได้

ช่วยกันหาครับ หาเจอเมื่อไหร่ โอกาสก็อยู่ตรงนั้นแหละครับ

มาร่วมกันอนุรักษ์แมลงกันเถอะ

ผู้เขียน: 
การ์ฟิลด์

สิ่งมีชีวิตที่ดูเหมือนว่าจะมีจำนวนประชากรมากมายที่สุดบนโลกใบนี้ ก็คงจะหนีไม่พ้นเหล่าเพื่อน 6 ขา ที่นอกจากมันจะมีจำนวนมากมายแล้วนั้น

แมลง เหล่านี้ยังมีอายุยืนยาวตั้งแต่ยุคไดโนเสาร์มาจนถึงยุคปัจจุบัน และคาดว่าในอนาคตแมลงเหล่านี้ก็ยังคงอยู่บนโลกของเรา ช่วยในการแต่งแต้มสร้างสีสันให้กับธรรมชาติให้งดงามต่อไป

นอกจากเรื่องราวการใช้ชีวิตอันแสนน่าทึ่งของแมลงแล้วนั้น รู้หรือเปล่าว่าเพื่อน 6 ขา ของเราต้องทำการปรับตัวอย่างมากมายต่อสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง ทั้งแหล่งอาหารที่ดูเหมือนกับว่าจะหายากยิ่งขึ้นทุกวัน ถิ่นที่อยู่อาศัยก็ถูกทำลาย อีกทั้งสารเคมีกำจัดแมลงมากมายที่ฉีดพ่น ปัจจัยเหล่านี้ล้วนแล้วแต่มีส่วนสำคัญอย่างมากต่อการอยู่รอดของแมลง และไม่แน่ว่าในอนาคตอันใกล้แมลงสวยงามอีกหลายชนิดที่เราเคยพบเห็นอาจหลง เหลือไว้เพียงแค่ชื่อและรูปถ่ายก็เป็นไปได้ ลองมาทำความรู้จักกับแมลงบางชนิดที่พบเจอได้ยากเย็นเสียเหลือเกิน อย่างเช่น แมลงทับ เจ้าแมลงแสนสวยที่ชื่นชอบต้นมะขามเทศเป็นพิเศษ หรือจะเป็นแมลงที่สร้างความโดดเด่นให้กับตัวของมันเองอย่างเช่น หิ่งห้อย ที่นับวันจะหาตัวได้ยากยิ่งเสียเหลือเกิน

หลาย คนอาจเคยเกิดคำถามขึ้นว่า ทำไมโลกของเราจึงไม่มีแค่เพียงแมลงที่สวยงามเท่านั้น ทำไมต้องสร้างแมลงที่มีรูปร่างหน้าตาสุดแสนน่าเกลียด หรือวายร้ายจอมทำลายพืชผลให้มีชีวิตอยู่มายืนยาวจนถึงปัจจุบันด้วย คำตอบของปัญหาเหล่านี้ไม่ยากเลย แค่เพียงเราเปิดใจแล้วลองสังเกตสิ่งรอบๆ ตัว ก็จะพบว่าระบบนิเวศน์ที่ธรรมชาติได้สร้างสรรค์ขึ้นนั้นไม่ธรรมดาเลยทีเดียว แมลงแต่ละชนิดล้วนแล้วแต่มีประโยชน์ต่อเพื่อนแมลงด้วยกันทั้งนั้น

ลอง คิดดูว่า ถ้าหากไม่มีแมลงตัวน้อยๆ ที่แสนวุ่นวายอย่างมดงานที่คอยเก็บกวาดทุกสิ่งไปเป็นอาหารของมัน หรือหากโลกของเราขาดผึ้งงานที่คอยผสมเกสร เก็บน้ำหวาน เราก็คงไม่ได้เห็นดอกไม้แสนสวยบานสะพรั่งอยู่ในสวนดอกไม้อย่างแน่นอน นอกจากแมลงกลุ่มนี้แล้ว ลองมาดูกันอีกทีว่า ถ้าหากไม่มีบรรดาแมลงตัวเล็กจิ๋วที่คอยดูดน้ำเลี้ยงต้นไม้ของเรา อย่างเช่น บรรดาเพลี้ยอ่อน เพลี้ยไฟ ที่เป็นอาหารสุดโปรดปรานของด้วงเต่าแล้วละก็ แย่แน่เลย! ด้วงผู้หิวโหยของเราคงไม่อิ่มท้อง หรือจะเป็นเจ้าอ้วนจอมหม่ำอย่างเช่น หนอนด้วง หนอนผีเสื้อ ที่คอยกัดกินใบไม้ พืชพรรณของเราในระยะเวลาอันแสนรวดเร็ว จนในที่สุดแทบไม่เหลือแม้กระทั่งกิ่งก้าน แต่ท้ายที่สุดเจ้าหนอนเหล่านี้ก็ได้กลายเป็นผีเสื้อกลางวันแสนสวย หรือผีเสื้อกลางคืนขนปุกปุยตัวใหญ่เบ้อเริ่มให้เราได้เห็นกัน ที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งนั่นก็คือ ถ้าหากไม่มีหนอนอ้วนเหล่านี้เป็นเหยื่ออันโอชะแล้วละก็ มวนจอมโหดร้ายอย่าง มวนพิฆาต มวนเพชฌฆาต หรือจะเป็นแมลงนักล่าอย่างตั๊กแตนจะกินอะไรเป็นอาหาร และจะอยู่ได้อย่างไรกันเล่าถ้าหากแหล่งอาหารมีอยู่อย่างไม่เพียงพอ

ยัง มีแมลงนักล่าเหยื่อ และแมลงผู้โชคร้ายที่ตกเป็นเหยื่ออีกหลายต่อหลายชนิดที่เราอาจยังนึกไม่ถึง แต่รู้หรือไม่ล่ะว่าหากธรรมชาติของเราถูกทำลายไป นั่นก็ส่งผลกระทบเป็นอย่างมากต่อระบบนิเวศน์และการอยู่รอดของแมลง เรื่องราวเหล่านี้ดูเหมือนกับว่าในปัจจุบันจะเป็นเรื่องราวที่ไม่ไกลเกินตัว ของเราอีกต่อไปนั่นก็คือ ปัญหาการระบาดของแมลงศัตรูพืชที่นับวันจะทวีความรุนแรงจนสารเคมีกำจัดแมลง แทบจะไม่เกิดประสิทธิผลอีกต่อไป และผลที่ตามมาก็คือ ความสมดุลของระบบนิเวศน์ที่ถูกทำลายลงไป ประชากรแมลงน้อยใหญ่ก็ลดลง อาจหลงเหลือเอาไว้แต่แมลงบางชนิดที่คอยแต่จะสร้างความเสียหายต่อผลผลิตโดย ปราศจากการควบคุมของแมลงด้วยกันเอง

เรื่องราวเหล่านี้แม้จะดูเหมือนไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่ลองมาดูกันว่า หากในอีก 10 ปี ข้างหน้า มนุษย์เรายังคงไม่ช่วยกันอนุรักษ์ดูแลธรรมชาติแล้วนั้น สิ่งมีชีวิตอย่างเพื่อนแมลงคงมีจำนวนประชากรลดน้อยลงทุกที และที่สำคัญที่สุดแมลงที่เดิมเคยพบเห็นกันได้อย่างแสนง่ายดาย อาจหลงเหลือไว้แต่เพียงความทรงจำและภาพถ่าย ว่าสีสันและเสน่ห์ของมันช่างสวยงามเพียงใด

ตอนนี้ยังคงไม่สายเกินไปถ้าหากเราจะหันมามองธรรมชาติ และช่วยกันอนุรักษ์ รักษาถิ่นที่อยู่ แหล่งอาหารของแมลงเหล่านั้นเพื่อให้เพื่อน 6 ขา ของเราดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสุขไปอีกนานเท่านาน

เบทาโกรติดฉลากคาร์บอนฟุตพริ้นท์

ผู้เขียน: 
จันจิ

โพสต์ทูเดย์ วันเสาร์ที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2553

หลังจากยักษ์ใหญ่หลายค่ายผู้ผลิตสินค้าในบ้านเรา เริ่มทยอยติดฉลากแสดงความรับผิดชอบต่อการช่วยลดภาวะโลกร้อนผ่านกระบวนการผลิต

ล่า สุดก็ถึงคิวของเครือเบทาโกร เจ้าของอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารครบวงจร ที่ซุ่มพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์อยู่พักใหญ่ ตั้งแต่เมื่อกลางปี 2552 ที่ผ่านมา กระทั่งเมื่อเดือนธ.ค.ปีที่แล้ว ก็ได้รับอนุมัติให้ใช้ฉลากคาร์บอน ฟุตพริ้นท์ รวดเดียวถึง 3 ผลิตภัณฑ์

สุเทพ ตีระพิพัฒนกุล รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ เครือเบทาโกร กล่าวว่า ผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์สำเร็จรูปชนิดเม็ดสำหรับไก่เนื้อ ของ เครือเบทาโกร ได้รับอนุมัติการใช้ฉลากคาร์บอนฟุตพริ้นท์ (Carbon Footprint) จากองค์การ บริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก รวม 3 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ อาหารไก่เนื้อ บรรจุถุง เบอร์ 203 เบอร์ 204 และเบอร์ 205

แยกเป็นอาหารไก่เนื้อ เบอร์ 203 มีปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ 330 กรัมต่อ 1 กิโลกรัมอาหารสัตว์

อาหารไก่เนื้อ เบอร์ 204 มีปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ 360 กรัมต่อ 1 กิโลกรัมอาหารสัตว์

และอาหารไก่เนื้อ เบอร์ 205 มีปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ 350 กรัมต่อ 1 กิโลกรัมอาหารสัตว์

ทั้ง นี้ สัญลักษณ์คาร์บอนฟุตพริ้นท์ เป็นการแสดงข้อมูลเป็นตัวเลขว่า ตั้งแต่กระบวนการได้มาของวัตถุดิบ การผลิต การใช้พลังงาน การจำหน่าย จนกระทั่งการกำจัดของเสียต่อหนึ่งหน่วยผลิตภัณฑ์ จะก่อกำเนิดก๊าซเรือนกระจกปริมาณเท่าไหร่ โดยเทียบเท่าให้เป็นปริมาณกิโลกรัมของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์

สุ เทพ ย้ำว่า การเริ่มดำเนินการส่งเสริมการใช้คาร์บอนฟุตพริ้นท์ที่ผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์ นับเป็นจุดเริ่มต้นของวงจรธุรกิจอาหารเพื่อจะนำข้อมูลไปต่อยอดในฟาร์มเลี้ยง ไก่ จนถึงโรงงานผลิตภัณฑ์อาหารต่อไป โดยเบทาโกรวางกำหนดเป้าหมายที่จะผลักดันให้โรงงานและฟาร์มในเครือ ศึกษาและจัดทำข้อมูลคาร์บอนฟุตพริ้นท์ให้ครบทั้งวงจรภายในปี 2553

นอก จากนี้ การเข้าร่วมโครงการส่งเสริมการใช้คาร์บอนฟุตพริ้นท์ยังส่งผลทำให้กระบวนการ ผลิตดีขึ้น สามารถช่วยลดต้นทุนการผลิต เช่น ค่าไฟฟ้า ค่าพลังงาน ทรัพยากรต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ยิ่งไปกว่านั้น จากนี้ไปเครือเบทาโกรก็จะยังมุ่งหน้าขยายการพัฒนาไปสู่ผลิตภัณฑ์อื่นๆ ของเครืออย่างต่อเนื่องต่อไปด้วย

ให้‘ของขวัญ’แบบเป็นมิตรสิ่งแวดล้อม

ผู้เขียน: 
อินทรชัย พาณิชกุล

ยังไม่ช้าเกินไปใช่ไหม หากจะเอ่ยว่าสวัสดีปีใหม่

เพราะ ถึงแม้จะผ่านเทศกาลปีใหม่หรรษามาได้สักพักแล้ว แต่บรรยากาศของความสุข รอยยิ้ม และสิ่งดีๆ ที่ทุกคนต่างมอบให้แก่กันยังคงหอมหวนตลบอบอวลอยู่เสมอ จนถึงวันนี้เรายังเห็นใครต่อใครหยิบยื่นให้แก่กันอยู่ราวกับเป็นควันหลงที่ ไม่มีวันจาง

วันนี้ ใครที่กำลังคิดเลือกหาเลือกซื้อของขวัญปีใหม่ให้กับคนที่เรารัก ขอแนะนำวิธีง่ายๆ ในการให้ของขวัญแบบอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ไม่ทำให้โลกร้อนมาฝาก เพื่อให้โลกของเราใบนี้ยังคงเต็มไปด้วยรอยยิ้มของผู้ให้และผู้รับตลอดไป

ให้ของขวัญที่มั่นใจว่าผู้รับจะได้ใช้จริงๆ แม้ว่าเราจะรู้สึกว่าของนั้นมีค่าและมีประโยชน์มากเพียงใด จงมั่นใจว่าผู้รับจะได้ใช้มันจริงๆ มิเช่นนั้นมันจะเป็นแค่ของด้อยค่าไร้ประโยชน์ไปในทันที และท้ายที่สุดก็คงหนีไม่พ้นไปกองสุมรวมกับขยะในตะกร้า

หันมองให้ของอุปโภคบริโภคดีกว่าไหม คนที่คุณรักคงจะรู้สึกดีและตื่นเต้นกว่าหากได้รับของขวัญที่สามารถรับประทาน ได้ในทันที หรือเก็บไว้รับประทานได้นานๆ อาทิ กาแฟคั่วบดดีๆ ชารสเลิศ ผัก ผลไม้สดๆ ปลอดสารพิษ หรือแม้แต่พวกอาหารแห้งอาหารกระป๋องต่างๆ ดีเสียกว่าจะได้รับของที่รับประทานก็ไม่ได้ ใช้ก็ไม่ได้ ต้องเสียเวลาหาที่เก็บตามซอกตู้ต่างๆ จนรกรุงรัง

ใส่ใจในการเลือก ลองใช้เวลาเพียงชั่วครู่นึกถึงช่วงเวลาที่เพื่อนเราได้รับของขวัญว่าขณะนั้น เขาต้องการอะไร เช่น ช่วงนั้นเป็นช่วงที่กำลังแต่งบ้านใหม่ ก็หาของขวัญประเภทเฟอร์นิเจอร์ที่เหมาะสมกับสไตล์บ้าน หรือเพื่อนเรากำลังจัดตกแต่งสวน ก็หาซื้อต้นไม้ดีๆ ไปให้ หรือเป็นช่วงที่เขาหรือเธอต้องออกเดินทางบ่อยๆ ก็อาจจะซื้อพวกเสื้อกันหนาว หรืออะไรต่างๆ ที่สามารถนำไปใช้ได้ เพื่อจะได้สื่อให้รู้ถึงความใส่ใจในการเลือกของขวัญอันล้ำค่าของเรา

ให้ของขวัญที่ช่วยโลกให้ดีขึ้น กระตุ้นเพื่อนให้มีจิตสำนึกในการดูแลรักษาโลกให้มากขึ้น ด้วยการให้ของขวัญที่มีคุณค่าต่อจิตใจ เช่น ให้กระถางต้นไม้พร้อมดินและเมล็ดพันธุ์ หรือถุงผ้าเก๋ๆ ใบใหญ่สำหรับไปจ่ายตลาด เป็นต้น

ผลิตของขวัญขึ้นด้วยตัวคุณเอง เพื่อที่จะบ่งบอกถึงความรู้สึกห่วงใย แถมยังสามารถลดต้นทุนในด้านอื่นๆ อีกได้ด้วยเช่นกัน เช่น ถักถุงมือ หรือทอผ้าพันคอให้ หรือหากไม่มีเวลา ก็ซื้อมาแล้วคิดเพิ่มเติมนำมาปรับแต่งใหม่เพื่อให้เข้ากับเพื่อนที่สุด

ให้ของขวัญที่มาจากท้องถิ่น ผลิตภัณฑ์จากท้องถิ่น นอกจากจะเป็นการอุดหนุนระบบเศรษฐกิจชุมชนแล้ว ยังสามารถลดเชื้อเพลิงในการขนส่ง ประหยัดขั้นตอนอะไรต่อมิอะไรอีกเยอะแยะ แถมยังช่วยโปรโมตการท่องเที่ยวได้อีกด้วย

ใช้บรรจุภัณฑ์ที่สามารถใช้ซ้ำได้ เช่น กล่อง สามารถนำมาใช้งานอย่างอื่นต่อได้ เช่น เอามาใส่หนังสือ ใส่รองเท้า ใส่ของจุกจิก ฯลฯ

เลือกซื้อสินค้าที่มีฉลากเป็นมิตรสิ่งแวดล้อม มีผลิตภัณฑ์หลายชนิดที่ช่วยลดปัญหาภาวะโลกร้อนได้ ซึ่งเราสามารถสังเกตได้ว่าผลิตภัณฑ์ใดเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยดูจากเครื่องหมายหรือตราสัญลักษณ์บนฉลากผลิตภัณฑ์ อาทิ “ฉลากเขียว” “ฉลากเบอร์ 5” ประหยัดไฟ สัญลักษณ์ตัว “G” การันตีกระบวนการผลิตลดมลพิษ “ฉลากคาร์บอน” หรือ “คูลโหมด” ส่งเสริมการผลิตเสื้อผ้าช่วยลดภาวะโลกร้อน เป็นต้น

ขอให้มีความสุขกับการเลือกซื้อของขวัญปีใหม่สำหรับคนที่คุณรัก ...และโลกที่เรารักด้วยครับ

การบริจาคเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของ CSR

ผู้เขียน: 
วิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม

หนึ่งในวิธีแก้ปัญหา “กรณีมาบตาพุด” ของภาคเอกชนก็คือ การเน้นในเรื่องของ CSR หรือ “ความรับผิดชอบต่อสังคม” ให้มากขึ้น

CSR (Corporate Social Responsibility) เป็น แนวความคิดที่องค์กรจะต้องให้ความสำคัญกับกำไร ควบคู่กับสังคมและสิ่งแวดล้อมด้วย โดยการผสมผสานกันเข้าไปในกระบวนการดำเนินธุรกิจหรือประกอบกิจการอุตสาหกรรม พร้อมๆ กับการมีปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพื่อให้เกิดความเข้าใจกัน และไว้วางใจกันได้ด้วย โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานของความสมัครใจทำเอง

CSR จึง เป็นกลยุทธ์ในการดำเนินงานของธุรกิจอุตสาหกรรมที่ผสมผสานเอาวิสัยทัศน์และ คุณค่าที่องค์กรมีอยู่ในการประกอบกิจการเพื่อให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและ ชุมชน โดยผู้บริหารระดับสูง ผู้จัดการ และพนักงานจะต้องยึดถือและนำไปใช้ในการปฏิบัติงานตลอดเวลา

ผู้รู้หลายท่านบอกว่า CSR เป็น การดำเนินธุรกิจควบคู่ไปกับการใส่ใจและดูแลรักษาสังคมและสิ่งแวดล้อมภายใต้ หลักจริยธรรม การกำกับดูแลกิจการที่ดี และการนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาบูรณาการเพื่อนำไปสู่การดำเนินธุรกิจที่ ประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน (คำจำกัดความของ ก.ล.ต.)

CSR จึงเป็นเรื่องของทุกแผนกและทุกคนในองค์กร รวมตลอดถึงผู้มีส่วนได้เสียและชุมชนรอบองค์กรและสังคมโดยรวมด้วย

ระดับของการดำเนินโครงการ หรือกิจกรรม CRS จึงมีตั้งแต่ระดับเบื้องต้น (ระดับต่ำสุด) คือการบริจาค (Philanthropy) ให้การกุศลเมื่อได้รับการร้องขอ และพัฒนาเป็นระดับของการส่งเสริมกิจกรรมชุมชน (Community Affairs) การลงทุนในชุมชน (Corporate Community Investment) จนถึงระดับสูงสุด คือ การดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน (Sustainable Enterprise) ด้วย การผสมผสานกิจกรรมในระดับต่างๆ ข้างต้นเข้าไปเป็นนโยบายและยุทธศาสตร์ของการดำเนินการธุรกิจ

แนวทางปฏิบัติด้าน CSR ของ องค์กรจึงเริ่มได้ตั้งแต่การปรับปรุงสถานที่ทำงาน การปรับปรุงสภาพแวดล้อมโดยรอบเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของพนักงาน การพัฒนาความใกล้ชิดกับชุมชน จากนั้นจึงเป็นการลดความเสี่ยงจากบทลงโทษทางกฎหมายด้วยการปฏิบัติตามกฎ ระเบียบข้อบังคับต่างๆ อย่างเคร่งครัด ถัดไปเป็นการส่งเสริมการมีส่วนร่วมขององค์กร ชุมชน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อให้ได้รับการยอมรับ และสุดท้ายก็คือ การสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสังคมโดยรวมด้วยทรัพยากรและความสามารถที่มีของ องค์กรเพื่อแสดงถึงความรับผิดชอบ ความเป็นผู้นำ และเป็นตัวอย่างที่ดีของชุมชนและสังคมด้วย

ปัจจุบัน ความรับผิดชอบต่อสังคมของธุรกิจอุตสาหกรรมจึงหมายถึง การดำเนินธุรกิจในแนวทางที่สร้างคุณค่าอย่างยั่งยืนทั้งทางเศรษฐกิจและสังคม การสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับลูกค้า การดึงดูดและรักษาพนักงานที่มีความสามารถให้อยู่กับองค์กร การบริหารความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ การสร้างความแตกต่างให้กับตราสินค้าขององค์กร การสร้างความเชื่อมั่นและความเชื่อถือได้ขององค์กรในตลาดและสังคมด้วย

ดังนั้น จุดเริ่มต้นของ “อุตสาหกรรมสีเขียว” หรือ “Green Industry” นอกจากจะต้องให้ความสำคัญกับการสงวนรักษาสิ่งแวดล้อมให้ดีแล้ว ยังจะต้องครอบคลุมถึงจิตสำนึกของ “ความรับผิดชอบต่อสังคม” ด้วยความรู้สึกที่ดีและเป็นมิตรกับชุมชนครับผม !

ขวัญจิตร เฟื่องน้อย ชักชวนนำกล่องกระดาษกลับมาใช้ใหม่

ผู้เขียน: 
วราภรณ์ ผูกพันธ์

กระดาษหนัก 1 ตัน ต้องใช้ต้นไม้ถึง 17 ต้น ต้นไม้ 17 ต้น กว่าจะโตสามารถตัดมาทำกล่องกระดาษได้ ต้องใช้เวลาปลูกนานมากถึง 10-20 ปีขึ้นไป

จึงเกิดเป็นโครงการ “กล่องเติมบุญ” ของผลิตภัณฑ์แนทเจอร์ไลเซอร์ บริษัท ไอ.ซี.ซี. อินเตอร์เนชั่นแนล โดยเริ่มโครงการตอบกลับคืนสู่สังคมมาเนิ่นนาน ล่าสุดกับโครงการ “กล่องเติมบุญ” เริ่มทำเพียง 1 ปี สามารถช่วยประหยัดเงินไปได้มากถึง 5 แสน บาท เงินจำนวนนี้นำไปบริจาคให้มูลนิธิผู้ด้อยโอกาสต่างๆ นับเป็นการช่วยเหลือสังคมอีกต่อหนึ่ง เมื่อก้าวขึ้นสู่ปีสองแนทเจอร์ไลเซอร์คิดต่อยอดโครงการด้วยการผลิตกล่อง กระดาษให้ย่อยสลายในธรรมชาติได้รวดเร็วขึ้นอีกด้วย

ปลุกจิตรักษาสิ่งแวดล้อม : ขวัญจิตร เฟื่องน้อย แบรนด์เมเนเจอร์ แนทเจอร์ไลเซอร์ ทำงานร่วมกับบริษัท ไอ.ซี.ซี. มา 23 ปี แล้ว เธอเล่าเกี่ยวกับนโยบายคืนกลับสู่สังคม ปัจจุบันเน้นเรื่องการช่วยกันแก้ไขสภาวะโลกร้อน โดยปลูกฝังให้พนักงานใช้กระดาษอย่างรู้คุณค่าที่สุด

“ผู้ บริหารมีนโยบายให้แต่ละแผนกไปคิดโครงการเพื่อช่วยเหลือสังคม ทางเราจึงกลับมาคิดถึงสิ่งใกล้ตัวที่อยู่ในแผนก ว่าสิ่งใดที่เราสามารถช่วยลดปัญหาได้บ้าง ก็มองที่กล่องรองเท้า เพราะเป็นสิ่งที่ต้องใช้ใส่รองเท้าจำหน่ายอยู่ตลอด กล่องรองเท้าก็มาจากต้นไม้ ซึ่งเป็นวัสดุธรรมชาติ ถ้าเราลดการใช้กล่องกระดาษได้ เราก็ลดการตัดต้นไม้ได้ นับเป็นส่วนช่วยให้ต้นไม้อยู่กับโลกไปได้นานๆ ประกอบกับบริษัทของเราในแต่ละปีต้องใช้กระดาษหลายตัน อาทิ กล่องรองเท้า กระดาษเอกสารในสำนักงาน ตอนนี้ในบริษัทก็รณรงค์ในการใช้กระดาษให้ประหยัดและมีประโยชน์มากที่สุด ใช้กระดาษทั้งสองหน้า ถ้าไม่จำเป็นจะไม่มีการพรินต์เอกสารออกมา ถ้าพรินต์ออกมาก็เปลืองพื้นที่จัดเก็บ และเป็นการเพิ่มขยะให้กับโลกอีกด้วย”

กล่องรองเท้า‘รียูส’ : เมื่อ โครงการผ่านการอนุมัติจากผู้บริหาร แผนกจึงเริ่มด้วยการให้ลูกค้าคืนกล่อง การคืนกล่องไม่ใช่ช่วยลดปัญหาการตัดต้นไม้อย่างเดียว ยังนำเงินที่ประหยัดจากการซื้อกล่องใหม่มาใช้ไปช่วยเหลือสังคม

“ตั้งแต่ เริ่มโครงการลูกค้าร่วมมือเป็นอย่างดี เวลาซื้อรองเท้าก็ไม่เอากล่องรองเท้า ลูกค้าค่อนข้างชอบ เพราะนอกจากได้ร่วมรักษาปัญหาโลกร้อนแล้ว ลูกค้ายังได้ร่วมทำบุญไปกับโครงการด้วย เงินที่เราได้จากการทำโครงการประมาณ 5 แสนบาท ก็นำไปบริจาคให้มูลนิธิต่างๆ ปีที่แล้วเรามอบให้ 3 มูลนิธิ ได้แก่ มูลนิธิเด็กโรคหัวใจ มูลนิธิโรคไต และขาเทียม นอกจากนี้ยังไปบ้านเด็กพิการซ้ำซ้อนด้วย”

กล่องกระถางต้นไม้ : กล่องเติมบุญ เป็นโครงการที่ประสบความสำเร็จ ผู้บริหารจึงคิดต่อยอดสานต่อโครงการเฟส 2 ได้แก่ พัฒนาโครงการนำกล่องกระดาษไปทำกระถางต้นไม้ ประกอบกับผลิตกล่องให้บางลง และใช้เทคโนโลยีผลิตกล่องให้สามารถย่อยสลายได้ง่าย จากระยะเวลาย่อยกล่อง 1 กล่อง นานถึง 5 ปี แต่เทคโนโลยีใหม่ช่วยให้ดินย่อยสลายกล่องไม่ถึง 1 ปี

“ลูกค้า บางคนอาจจำเป็นต้องใช้กล่องในช่วงแรก เราจึงมาคิดต่อว่าจะทำอย่างไรดี กล่องที่ลูกค้านำกลับไปจะไม่กลายเป็นขยะ เราจึงมาคิดว่ากล่องที่ลูกค้านำกลับคืนไปน่าจะทำประโยชน์อย่างอื่นได้ เช่น กระถางใส่ต้นไม้ ที่ย่อยสลายได้ง่าย เราจึงคิดพัฒนากล่อง จากเดิมที่จะมีความแข็ง มีแกนของกล่อง ทำให้กล่องแข็งแรง ซึ่งจริงๆ แล้วไม่จำเป็น เราจึงเปลี่ยนวิธีการผลิตเป็นกล่องกระดาษที่มีความบางกว่าเดิม กระดาษที่ใช้ก็ใช้เทคโนโลยีในการผลิตกล่องให้สามารถย่อยสลายได้ง่ายกว่า ปกติจากเดิมการย่อยสลายกล่อง 1 กล่องจะใช้เวลา 5 ปี แต่เทคโนโลยีใหม่จะช่วยย่อยกล่องได้เร็วขึ้น” ขวัญ จิตร แนะว่า ถ้าจะใช้กล่องปลูกต้นไม้ ก็แค่ใช้ต้นกล้าบรรจุลงไปในกล่อง แล้วนำไปฝังดิน กล่องก็จะย่อยสลายได้ในเนื้อดินเลย กล่องกระดาษก็จะกลายเป็นปุ๋ยอีกต่อหนึ่ง

ช่วยกันปลูกต้นไม้ : เพื่อเป็นการดูแลธรรมชาติและปลูกฝังให้คนหันมาปลูกต้นไม้ “กล่องเติมบุญ” โครงการ 2 ที่จะเริ่มราวเดือนมี.ค.นี้ หากลูกค้ามาซื้อรองเท้าที่ร้าน จะมีการมอบต้นไม้ “ราชพฤกษ์” ซึ่งเป็นต้นไม้มงคล มีสีเหลืองสวยงาม อีกทั้งมีความหมายที่ดีเพื่อให้ลูกค้านำไปปลูกต่อด้วย

โดย ส่วนตัวแล้ว ขวัญจิตรก็รักการปลูกต้นไม้ด้วย เช่น พื้นที่ดินว่างเปล่าที่ต่างจังหวัดนับหลายสิบไร่ เธอก็ปลูกต้นไม้ยืนต้นไว้มากมาย เช่น ต้นปาล์ม เป็นต้น เพื่อเป็นการช่วยเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับโลกอีกวิธีหนึ่งด้วย

by ThaiWebExpert